Twee dorpen, één vallei, een Maria-beeld dat via loting haar naam kreeg en druiven die in papieren zakjes rijpen. Welkom in onze achtertuin.
Een vallei met een diepe naam
We wonen in Hondón de las Nieves, en de naam zegt eigenlijk al waar je bent. De Moren noemden dit gebied Ufra: de diepe plek. "Hondón" betekent nog steeds zoiets als laagte of kom. Sta je op het plein, dan zie je waarom: overal om je heen rijzen bergen op, met de Sierra de Crevillente als donkergroen decor.
De Maria die haar eigen naam koos
Het mooiste verhaal van het dorp gaat terug tot 1418. Volgens de overlevering klopten twee pelgrims op weg naar Yecla aan voor een slaapplaats. Ze zeiden beeldhouwers te zijn en boden aan een Mariabeeld te maken. Ze sloten zich op in de kapel, maar na drie dagen hoorde niemand nog hamerslagen. De bewoners braken de deur open: de pelgrims waren verdwenen, het eten stond onaangeroerd en op het altaar stond een prachtig beeld. De klok in de toren begon vanzelf te luiden.
Maar hoe moest ze heten? In Aspe stopten ze zes wasballetjes met verschillende namen in een zak. Er kwam "de las Nieves" uit. Voor de zekerheid trokken ze nog een keer. Weer "de las Nieves". Daarmee was het beslist.
Weetje: Hondón en Aspe delen deze patrones nog steeds. Daarom viert Hondón de las Nieves zijn patroonsfeest maar om het jaar, in de oneven jaren van 1 tot 15 augustus. In augustus 2027 is het dus weer feest in het dorp.
Twee Hondóns, één familiegeschiedenis
Hondón de las Nieves en Hondón de los Frailes liggen een paar kilometer uit elkaar, maar ze hebben een gedeeld verleden. "Frailes" verwijst naar de dominicaner monniken uit Orihuela, die het land vanaf 1614 bezaten. Rond 1698 vroegen boeren uit Novelda hun toestemming om een dorp te bouwen op de grond die ze zelf hadden ontgonnen.
In 1839 maakte Hondón de las Nieves zich los van Aspe, en Frailes werd er bij koninklijk besluit aan toegevoegd. Tot 1926 waren ze één gemeente; toen gingen ze definitief uit elkaar. Tijdens de Spaanse Burgeroorlog heette Frailes heel even "Hondón Libre".
Weetje: in januari 1912 brandde in Hondón de las Nieves voor het eerst elektrisch licht. Boer Silvano Tortosa zette in een gekochte bodega aan de Calle Nueva een eigen generator neer. Een aansluiting kostte twee peseta per huis.
Druiven in papieren jasjes
Rij je in de zomer door de vallei, dan zie je wijnranken vol witte zakjes. Dat is de uva de mesa embolsada del Vinalopó: tafeldruiven die met de hand in papier worden verpakt en zo beschermd rijpen tegen zon, wind, vogels en insecten. Het embolsado werd voor het eerst vastgelegd in Novelda in 1919; sinds 1982 heeft de druif een beschermde oorsprongsbenaming, en beide Hondóns horen bij het gebied.
De late Aledo-druif wordt geoogst van half november tot half januari. Eet je in Spanje op oudejaarsavond de twaalf druiven bij de klokslagen, dan is de kans groot dat ze hier vandaan komen.
Zo leer je de vallei echt kennen
Als we iemand over wonen hier vertellen, beginnen we niet met een lijst huizen. We vragen eerst: wil je 's ochtends lopend brood halen, of word je juist blij van ruimte om het huis? Dat antwoord bepaalt vaak welk dorp bij je past.
Loop eerst zonder doel langs de bakker, het plein en de terrassen, in allebei de Hondóns. Een gewone ochtend voelt in elk dorp anders.
Rijd de werkdagroute vanaf een woning die je bekijkt. Let op het wegdek, de verlichting en waar je kunt keren.
Vraag wie er in de winter woont. De stilte van een vakantieweek is niet dezelfde als die van januari.
Kom terug op een doordeweekse dag. Een plek die ook buiten het weekend prettig voelt, zegt meer over wonen dan het mooiste uitzicht.
Verder lezen: Regiogids Vinalopó Medio — Comunitat Valenciana
